در این بررسی تعداد، نوع کروموزومها و کاریوتایپ ماهی سیاه کولی (vimba vimba persa) مورد تحقیق قرار گرفت. برای این منظور 200 عدد لارو و 10 عدد بچه ماهی سیاه کولی با میانگین وزنی 30.2 گرم از مرکز تکثیر و پرورش شهید انصاری رشت، جمع آوری و برای توقف تقسیم سلولی در مرحله متافازی از حمام کلشی سین 0.05 درصد (برای لاروها) به مدت 6 ساعت و تزریق کلشی سین 0.01 درصد داخل صفاقی و عضله پشتی برای بچه ماهیان استفاده گردید. جهت هیپوتونیز کردن بافت ها از محلول  KCl(0.075 مولار) و برای تثبیت کردن آنها از محلول کارنوی در سه مرحله استفاده شد. برای رنگ آمیزی لامها از گیمسای 10 درصد به مدت 20 دقیقه برای لاروها و 30 دقیقه برای بچه ماهیان استفاده گردید، سپس کروموزومها در زیر میکروسکوپ بررسی شدند. تعداد 100 گسترش کروموزومی در لاروها و 200 گسترش کروموزومی در بچه ماهیان بررسی و شمارش شد. از مجموع 300 لام شمارش شده در مرحله متافاز 74.67 درصد دارای 2n=50، 14.67 درصد دارای 2n=48 و 4.67 درصد دارای 2n=49 کروموزوم بودند. طبق محاسبه آماری انجام شده تعداد کروموزومهای سیاه کولی (2n=49.54±0.11) 2n=50 و تعداد بازوی کروموزومی آن NF=90 تعیین گردید. به منظور تهیه کاریوتایپ از بهترین پلاکهای متافازی عکس تهیه و اندازه بازوهای بلند و کوتاه کروموزومها، طول نسبی، طول کل کروموزوم و همچنین شاخص سانترومری محاسبه شد. با قرار دادن جفت کروموزومهای همولوگ در کنار همدیگر فرمول کروموزومی این ماهی 7 جفت متاسنتریک، 13 جفت ساب متاسنتریک و 5 جفت ساب تلوسنتریک یا آکروسنتریک (7M+13Sm+5St/A) تعیین گردید. در مقایسه کاریوتایپ سیاه کولی با سایر گونه های متعلق به این جنس، شباهت زیادی از لحاظ تعداد و نوع کروموزوم مشاهده می شود.

نتایج حاصل از این بررسی نشان داد که ماهی سیاه کولی خزری در تالاب انزلی دارای میانگین طول کل 31.6±171.2 میلیمتر، وزن 19.7±62.9 گرم و سن 0.9±3.49 سال می باشند. میانگین تعداد فلس های روی خط جانبی 1.8±50.83 عدد، تعداد شعاع های منشعب باله پشتی 0.2±7.96 عدد و تعداد شعاع های منشعب باله مخرجی 1.0±17.58 عدد می باشند. میانگین طول سر 1.9±24.47 درصد، قطر چشم 0.4±6.10 درصد، بیشترین ارتفاع بدن 1.4±26.17 درصد، ارتفاع و طول باله پشتی به ترتیب 1.5±20.22 و 0.8±10.96 درصد، ارتفاع و طول باله مخرجی به ترتیب 0.8±12.66 و 1.5±18.17 درصد طول استاندارد، فاصله بین باله های سینه ای و شکمی به ترتیب 1.7±24.18، فاصله بین باله های شکمی و مخرجی 20.0 درصد و طول پیش پشتی predorsal lenght)) 52.21±1.7 درصد طول استاندارد بدن بدست آمد. همچنین مولدین و بچه ماهیان در یک صفت مریستیک (شمارشی) و 9 صفت مورفومتریک (ریخت سنجی) و مولدین نر و ماده در 12 ویژگی مورفومتریک (بویژه ارتفاع بدن، طول باله پشتی و مخرجی) با هم تفاوت داشتند. هم چنین در نمای ظاهری، نرهای بالغ در فصل تولیدمثل دارای دانه های مرواریدی روی سر و بدن بوده و رنگ بدن آنها تیره تر و باله شکمی و مخرجی آنها نارنجی تر می باشند.

توارث مندلی در هیبرید حاصله از ماهی شاه کولی ماده و سیاه کولی خزری نر با استفاده از نشانگرهای ریزماهواره مورد بررسی قرار گرفت. در این بررسی DNA حاصل از بافت باله مولدین و کل بدن لاروهای حاصله به روش فنل-کلروفرم استخراج گردید و واکنش PCR با استفاده از 10 جفت نشانگرهای ریزماهواره انجام شد که از این بین 7 جفت پلی مورفیسم و 3 جفت دیگر منومورفیسم را نشان دادند. جایگاه ریزماهواره ای پلی مورف با نام های، LCO3, LCO1, Lid11, Rru2, Z1-2, Z7-8, Z9-10 برای بررسی نحوه توزیع شان در هیبرید نسل یک (F1) حاصله از ماهی شاه کولی ماده و سیاه کولی نر استفاده شدند. نتایج نشان دادند مولدین و لاروهای نسل اول در 7 جایگاه مورد نظر از لحاظ توزیع آلل ها تقریبا از قانون توارث مندلی تبعیت می نمایند. هم چنین مشخص شد نشانگرهای ریزماهواره ای برای بررسی توارث، نشانگرهای کارآمدی می باشند.

این بررسی در قالب پروژه مطالعه تکثیر طبیعی ماهیان رودکوچ اقتصادی دریای خزر در سفیدرود از آذرماه 1378 تا دی ماه 1379 انجام شد و نتایج نشان داد که این ماهیان (149 عدد) دارای میانگین طول کل 31.6 ± 171.2 میلی متر، وزن 19.7 ± 62.9 گرم و سن 3.49±0.9 سال می باشند. میانگین تعداد فلسهای روی خط جانبی 1.8 ± 50.83 عدد، شعاعهای منشعب باله پشتی 0.2 ± 7.96 عدد و در باله مخرجی 1.0 ± 17.58 عدد تعیین شد. میانگین طول سر 1.9 ± 24.47 میلی متر، قطر چشم 0.4 ± 6.10 میلی متر، بیشترین ارتفاع بدن 1.4 ± 26.17 میلی متر، ارتفاع و طول باله پشتی بترتیب 1.5 ± 20.22 و 0.8 ± 10.96  میلی متر، ارتفاع و طول باله مخرجی بترتیب 0.8 ± 12.66 و 1.5 ± 18.17 میلی متر، طول باله های سینه ای 1.2 ± 18.17 و باله شکمی 1.1 ± 14.97 میلی متر، فاصله باله های سینه ای - شکمی 1.7 ± 24.18 و شکمی - مخرجی 1.5 ± 20.00 میلی متر و طول پیش پشتی 1.7 ± 52.21 درصد طول استاندارد بدن بدست آمد. مولدین و بچه ماهیان در 2 عامل مریستیک و 15 عامل مورفومتریک و مولدین نر و ماده در 16 ویژگی مورفومتریک ( بویژه ارتفاع بدن، طول باله های پشتی، سینه ای، شکمی و مخرجی) تفاوت داشتند. همچنین از نظر ظاهری، نرهای بالغ دارای دانه های مرواریدی روی سر و بدن بوده و رنگ بدن آنها تیره تر و باله های شکمی و مخرجی نارنجی تر می باشند.

در پاییز سال 1386، 170 نمونه ماهی سیاه کولی (vimba vimba persa) از سواحل تنکابن (76 نمونه)، آستارا (39 نمونه) و بندر ترکمن (55 نمونه) صید شد. در این مطالعه، 22 صفت ریخت سنجی و 6 صفت شمارشی مورد بررسی قرار گرفت. صفات ریخت سنجی قبل از تجزیه و تحلیل به جهت کاهش خطای حاصل از رشد آلومتریک، استاندارد شدند. در مورد صفات ریخت سنجی 4 فاکتور که نشاندهنده 74 درصد تنوع صفات و در مورد صفات شمارشی 3 فاکتور که نشاندهنده 65 درصد تنوع صفات بین افراد سه جمعیت بود جدا گردید. روش تجزیه به مولفه های اصلی(PCA)  نشان داد که جمعیت های سیاه کولی مهاجر به 3 اکوسیستم فوق به طور کامل قابل تفکیک نبوده ولی احتمالا از جمعیت های متفاوتی هستند که هر ساله با توجه به شرایط متفاوت اکولوژیکی به این مناطق مهاجرت می کنند. در این مطالعه با توجه به اختلاف اندازه نمونه ها در مناطق مختلف، صفات ریخت سنجی تا حدودی به عنوان بهترین صفات در جداسازی 3 جمعیت بوده است .

برخی از خصوصیات تولیدمثلی ماهی سیاه کولی vimba vimba persa)) از مهر ماه سال 1387 تا شهریور ماه سال 1388 در آبهای ساحلی دریای خزر (آبهای استان مازندران) مورد مطالعه قرار گرفت. تعداد کل 994 نمونه ماهی به صورت ماهانه از 6 منطقه صیادی رامسر، تنکابن، چالوس، محمود آباد، فرح آباد و امیرآباد جمع آوری گردیدند که از میان آنها هم آوری 92 نمونه مطالعه شد. بالاترین میزان فراوانی این آبزی در فصل بهار (بالاخص فروردین و اردیبهشت) تعیین گردید. از نظر جنسیت نسبت جنسی 1.35 : 1 = M: F محاسبه شد. مراحل باروری پیشرفته (مراحل 4 و 5) در فروردین و اردیبهشت بدست آمد. بالاترین شاخص گنادوسوماتیک جنس ماده در اردیبهشت ماه و حداقل آن در تیر ماه بود. حداکثر میزان هم آوری مطلق و نسبی بترتیب 34640 و 260.9 محاسبه گردید.حداقل میزان هم آوری مطلق و نسبی بترتیب 5400 و 94.5 بود. میانگین هم آوری مطلق و نسبی به ترتیب 7710±17198 و 48.8± 171.85بود.

در بهار 1378، 80 نمونه ماهی سیاه کولی vimba vimba persa از رودخانه گرگانرود (21 نمونه )، رودخانه شیرود (29 نمونه) و تالاب انزلی (30 نمونه) صید شد. در این مطالعه 27 صفت ریخت سنجی، 15 صفت ریخت سنجی نسبی و 10 صفت شمارشی مورد بررسی قرار گرفت. صفات ریخت سنجی قبل از تجزیه و تحلیل به جهت کاهش خطای حاصل از رشد آلومتریک استاندارد شدند. در مورد صفات ریخت سنجی 9 فاکتور که نشان دهنده حدود 79 درصد تنوع صفات، در مورد صفات شمارشی 4 فاکتور که نشان دهنده حدود 64 درصد تنوع صفات و در مورد صفات ریخت سنجی نسبی 6 فاکتور که نشان دهنده حدود 84 درصد تنوع صفات بین افراد سه جمعیت بود. در اکثر صفات ریخت سنجی اختلاف معنی داری بین جمعیت ها مشاهده شده ولی در تعداد کمی از صفات شمارشی بین جمعیت ها اختلاف معنی داری وجود داشت (P£0.05). روش تجزیه به مولفه های اصلی نشان داده که، جمعیتهای سیاه کولی مهاجر به سه اکوسیستم بطور کامل قابل تفکیک نبوده ولی احتمالا از جمعیتهای متفاوتی هستند که هر ساله با توجه به شرایط متفاوت اکولوژیکی به این مناطق مهاجرت می کنند. در این مطالعه با توجه به اختلاف اندازه نمونه ها در مناطق مختلف، صفات ریخت سنجی تا حدودی بعنوان بهترین صفات در جداسازی سه جمعیت بوده است.

متن کامل این مقاله به زبان انگلیسی می باشد، لطفا برای مشاهده متن کامل مقاله به بخش انگلیسی مراجعه فرمایید.لطفا برای مشاهده متن کامل این مقاله اینجا را کلیک کنید.

سیاه کولی (vimba persa)یک از ماهیان مهم اقتصادی دریای خزر محسوب می شود. این ماهی در فصل تولید مثل وارد رودخانه ها و تالاب های منتهی به این دریا می شود. در این راستا هدف این تحقیق ارزیابی و مقایسه توان تولیدمثلی و بافت شناسی گنادهای جنسی سیاه کولی در تالاب انزلی و رودخانه سفیدرود می باشد. برای این منظور در فصل مهاجرت تولیدمثلی تعداد 57 عدد سیاه کولی در تالاب انزلی و 57 عدد سیاه کولی در رودخانه سفیدرود صید گردید. زیست سنجی، تعیین سن، ویژگی های تولیدمثلی و مطالعه بافت شناسی گنادها انجام پذیرفت. نتایج نشان داد که بین گروه های سنی مختلف ماهیان از نظر وزن، طول کل، وزن گناد، طول گناد و هماوری اختلاف معنی دار آماری وجود دارد (0/05>P) و از نظر شاخص GSI، وزن کبد، شاخص HSI و هماوری نسبی اختلاف معنی دار آماری وجود ندارد (0/05P) و از لحاظ طول کل و طول چنگالی دارای اختلاف معنی دار آماری نبودند (0/05

جمعیت ماهی سیاه کولی دریای خزر (vimba vimba persa) در دو منطقه از سواحل جنوبی دریای خزر (تالاب انزلی و رودخانه حویق واقع در استان گیلان) با استفاده از ده نشانگر ریزماهواره پلی مورف مورد مطالعه قرار گرفت. در مجموع 153 الل مورد شناسایی گردید. بیشترین تعداد الل های مشاهده شده 17 الل در جایگاه CA3 و کمترین آن 3 الل در جایگاه Z8145 بوده که میانگین اللی در هر جایگاه 7.6 بدست آمد. میانگین هتروزایگوسیتی مشاهده شده و مورد انتظار به ترتیب 0.79 و 0.76 بود. بیشتر مناطق انحراف از تعادل هاردی - واینبرگ را نشان دادند. مقادیر محاسبه شده Fst در سطح معنی داری (p≤0.01)، دو جمعیت از ماهی سیاه کولی خزری در سواحل جنوبی دریای خزر را نشان داد. بنابراین مدیریت برای حفاظت این گونه، برداشت پایا و بازسازی ذخایر با در نظر گرفتن حفظ تنوع ژنتیکی توصیه می شود.